juni 2010, nummer 15
VEELZIJDIG • FLEXIBEL • DUURZAAM

Happy Street hangt aan stalen structuur

Onlangs is het Nederlandse paviljoen op de Wereldexpo Shanghai geopend. Aan een omhoog slingerende straat in de vorm van een acht(baan) hangen meer dan 20 verkleinde exemplaren van bekende Nederlandse gebouwen, zoals het Rietveld Schröderhuis, de Van Nellefabriek, een Zaans huis, de Citroëngarage en bioscoop Cineac in Amsterdam. Het paviljoen Happy Street wordt beëindigd met een knalgele en sterk uitvergrote koningskroon voor de ontvangsten.

Architect John Körmeling werkte in de planvoorbereiding nauw samen met constructeur Rijk Blok en ABT om het excentrieke ontwerp tot een haalbaar concept te smeden.

In een latere fase zijn voor de constructieve uitwerking, het projectmanagement, de aanbesteding en het toezicht Chinese adviesbureaus ingeschakeld. Voor de hoofddraagconstructie is gekozen voor staal omdat het paviljoen na afloop van de expo vlot gedemonteerd en verwijderd moet kunnen worden.

Eén van de lastigste constructieve problemen was dat de uitkragende huizen zorgen voor sterke excentrische belastingen en grote torsiemomenten in de hoofdligger van de straat. De vereiste torsiestijfheid is verkregen door onder de 5 m brede en 350 m lange weg een kokervormige ligger te plaatsen. Deze ligger is 2,40 m breed, 1,0 m hoog en dubbelgekromd. Deze vorm paste goed in het beoogde (doorsnede)profiel van de weg en bood voldoende ruimte voor de aansluiting van de platformliggers onder de huizen en van de leidingen. De constructie is geoptimaliseerd door de kolomafstanden te variëren en de wanddikte van de kokerligger aan te passen aan de belastingen. De minigebouwen, die soms niet meer dan 4x4 m meten, zijn opgebouwd uit kokerprofielen 100 x 100 mm. Het Nederlandse paviljoen blijkt door zijn uitzonderlijke opzet één van de meest aandachttrekkende en humoristische landenpresentaties van de expo.


Product: Stalen sandwichpanelen

Fotografie van architectuur,
stad en landschap

Zes Nederlandse fotografen geven in het boek ‘Posities’ hun visie op  fotografie van architectuur, stad en landschap. Dat varieert van puur documentaire productfotografie tot autonome kunstfotografie met aandacht voor de eigen interpretatie van de fotograaf. De zes fotografen onderscheiden zich door de wijze waarop ze zich een opdracht toeëigenen met een positie van ‘embedded’ in de ontwerppraktijk tot een vorm van vrije fotografie waarin zij zelf hun opdracht formuleren. Hoe verschillend ze ook zijn, hun werk is kenmerkend voor de belangrijkste ontwikkelingen in de architectuurfotografie van de laatste decennia. Tot 31 juli 2010 kunt u van de aanbieding van ArchiNed gebruik maken en de publicatie met € 9,50 korting aanschaffen. U betaalt € 40,- in plaats van € 49,50 (exclusief verzendkosten). U kunt de publicatie rechtstreeks bij NAi Boekverkopers bestellen.

  • Posities, Nederlandse fotografie van architectuur, stad en landschap, met werk van Theo Baart, Bas Princen, Ralph Kämena, Jannes Linders, Jeroen Musch en Hans Werlemann, redactie: Simon Franke, Allard Jolles en Piet Vollaard, vormgeving: Lex Reitsma, NAi Uitgevers, Rotterdam, 200 p.
Top

Product:
Stalen sandwichpanelen

Sandwichpanelen worden door hun aantrekkelijke eigenschappen vaak toegepast voor gevels van kantoren, industriële gebouwen en woningen. Belangrijke kenmerken van sandwichpanelen zijn een laag eigen gewicht, gecombineerd met een hoge stijfheid, een hoge isolatiewaarde en de strak afgewerkte binnen- en buitenzijde. Daardoor is een snelle montage van complete gevels mogelijk.

Behalve in gevels worden sandwichpanelen ook ingezet voor (licht)hellende daken en binnenwanden. De maximale paneelafmetingen bedragen: breedte tot 1,20 m en lengte tot 20 m. De geluidsisolatie varieert van 25 tot 40 db(A) en de thermische isolatie van circa 1,4 tot 9,8 m2K/W. Voor de buitenhuid wordt dikwijls een metaal gebruikt: aluminium, maar ook verzinkt en roestvast staal. Aluminium en verzinkt staal worden voorzien van een coating, bijvoorbeeld polyester, pvdf, pur/pa en plastisol. De huid is doorgaans zo'n 0,4–1 mm dik en kan vlak of geprofileerd zijn. Als kernmateriaal worden kunststofschuimen zoals eps, pur, xps, pir en (geperste) mineralewolplaten toegepast. Onbrandbare kernmaterialen zoals minerale wol zorgen voor betere brandwerende eigenschappen van het complete paneel, tot een brandwerendheid van 2 uur. Het kernmateriaal en de binnen- en buitenhuid werken constructief samen. Daardoor bereiken sandwichpanelen een hogere sterkte en stijfheid dan de afzonderlijke materialen. De ondersteuningsconstructie is niet alleen van belang voor de bevestiging van de sandwichpanelen, maar heeft bovendien een grote invloed op de vlakheid van de gehele gevel. Over het algemeen zijn toleranties acceptabel tòt ongeveer 5% van de paneeloverspanning.

Stálen sandwichpanelen worden vaak toegepast bij hoge eisen aan de sterkte van het materiaal met het oog op mogelijke beschadigingen. En soms wint staal het van de alternatieven op grond van de prijs.

Foto: Autobedrijf Splinter in Amsterdam met geprofileerde stalen sandwichpanelen van Hobone-Isowelle (ThyssenKrupp Bouwsystemen), (architectuur: MIII Architekten, Rijswijk).

Gemodificeerde sandwichpanelen De stalen Silk sandwichpanelen van SBC (Hollandgroep) kennen een grote flexibiliteit in de maatvoering en kunnen naar wens gemodificeerd worden. De (continu geproduceerde) panelen worden door het bedrijf op verzoek ontmanteld en bewerkt tot geknikte, gebogen of getoogde panelen. Het buigen en knikken gebeurt met behoud van de originele voegverbinding, zowel in horizontale als verticale richting.

Een fraai voorbeeld van de mogelijkheden van Silk zijn de gevels van bedrijfsgebouw Reproka en Gant in Amersfoort, naar ontwerp van architect Leon Ansems van Ansems Architecten. In de blauwe blokkengevel zijn stalen sandwichpanelen gemodificeerd voor de hoeken en raamopeningen met diepliggende kozijnen, die daardoor de indruk wekken uit massieve elementen te bestaan. De 100 mm dikke panelen hebben een kern van EPS met een gelijmde binnenbeplating van sendzimir verzinkt staal met interieurcoating, en een gelijmde buitenbeplating van sendzimir verzinkt staal met Corus Colorcoat coating. De sandwichpanelen zijn op elkaar gestapeld en tegen omegaprofielen bevestigd. Aan de kop en de voet hebben de panelen een messing- en groefprofiel. Op de kopse kanten is het staal van de buitenbeplating omgevouwen, waardoor de stuiknaden zeer strak zijn.

Solar Sandwich Panel Metaflex Isosystems heeft met Triple Solar uit Weesp een paneel ontwikkeld dat warm water levert via het dak of de wanden. Het betreft een geïsoleerd paneel met geïntegreerde zonnecollector. Naast het opwekken van warm water is het paneel in de zomer geschikt voor warmteafvoer (via de warmtewisselaar) naar het buffervat of een bijdrage aan het balanceren van de Warm Koude Opslag installatie. In de winter geeft het paneel de warmte (wederom via de warmtewisselaar) af aan de bron van de warmtepomp. Door de vlakke ondergrond is het bovendien eenvoudig PV-cellen op het paneel te monteren, voor extra energieopbrengst. Het systeem is geschikt voor nieuwbouw en renovatie in woningbouw (hellend en plat dak), industrie- en utiliteitsbouw (wand- en dakbeplating). Voor toepassing bij daken hebben de panelen een 1,9 mm dikke aluminium buitenplaat. De binnenplaat is doorgaans van staal of hout. De panelen worden geleverd in secties van 1,2 m breed en standaard 6 m lang (van goot tot nok), langere lengtes zijn op aanvraag verkrijgbaar. De standaard sectie heeft 12 geïntegreerde watervoerende pijpen met aan het uiteinde een verzamelpijp. Onderling worden de panelen waterdicht verbonden met opstaande verbindingsprofielen.

Twee huizen in Enschede naar ontwerp van architect Wentinck uit Muiden met een eerdere versie van het collectorpaneel.

Blinde bevestiging voor zwarte gevel Weelderig begroeide gevels en sterk uitkragende etalages zijn belangrijke blikvangers van het bedrijfsgebouw van DKHome aan de A27 bij Meerkerk. De karakteristieke gevels zijn ontworpen door architectenbureau Archin in samenwerking met het creatieve team van DKHome. Voor een groot deel is het pand zeer strak afgewerkt met zwarte stalen sandwichpanelen van het type Optimo en MicroRib van Kingspan. Deze panelen zijn verkrijgbaar in breedtes van 600, 900 en 1000 mm. Door de blinde bevestiging komen geen schroeven of andere bevestigingsmiddelen in het zicht. De panelen zijn verticaal en horizontaal toe te passen en verkrijgbaar met een 'firesafe' PIR hardschuim kern.

Publicatie De brochure 'Metalen sandwichpanelen in de bouw' geeft praktische informatie voor het ontwerpen, detailleren, monteren en onderhouden van sandwichpanelen. De informatie is gericht op architecten, constructeurs, bouwers en beheerders. Zo geeft de brochure aanbevelingen en tips voor de brandwerendheid, geluid- en warmte-isolatie, vlakheid en strakheid, kleur en glans, en duurzaamheid. Tabellen leveren specifieke gegevens over onder meer kernmaterialen, coatingsystemen en brandwerendheidscriteria. De tekst is geïllustreerd met detailtekeningen en afbeeldingen van projecten waarin sandwichpanelen zijn toegepast.
  • Metalen sandwichpanelen in de bouw, Bouwen met Staal,
    Zoetermeer 2004  48 p.
  • bestellen

Top
Projecten

Revalideren boven glooiend landschap
Het Revalidatiecentrum Groot Klimmendaal naar ontwerp van architectenbureau Koen van Velsen is ‘BNA Gebouw van het jaar 2010’. De jury prijst onder andere de mix van eenvoud en complexiteit, de helderheid en de natuurbeleving van het uniek gelegen gebouw. Glazen wanden zorgen ervoor dat de weldadige ligging in de bossen bij Arnhem ook binnen voelbaar is. De zwevende positie, met vanuit een bescheiden plint een forse uitkraging boven het glooiende landschap, levert een spannend effect op. De constructies zijn met relatief eenvoudige middelen mogelijk gemaakt. De draagstructuur, ontworpen door DHV Bouw en Industrie, is hoofdzakelijk opgebouwd uit standaard prefab-betonkolommen en stalen HE- en SFB-liggers met kanaalplaatvloeren. Stabiliteit ontleent het gebouw aan twee in het werk gestorte kernen. Voor de uitkraging – 30 m breed en tot ruim 16 m lang – zijn hoge stalen vakwerken toegepast. Dit kwam goed uit in het dubbelhoog (7,20 m) uitgevoerde deel van de begane grond, waar bijzondere functies zoals een sportcentrum, zwembad en een theater zijn gesitueerd. Onder deze hoofdverdieping liggen kantoren, boven de hoofdverdieping de kliniek en polikliniek. Het dak biedt plaats aan het Ronald McDonaldhuis.

Heldere uitbreiding woonhuis
Een woonhuis in Oosterbeek uit de jaren '50 van de vorige eeuw heeft een fraaie uitbreiding gekregen met een strak, contrasterend bouwvolume. Architecte Maartje Kaper ontwierp de uitbreiding als een heldere glazen box die het zicht en de beleving van de tuin sterk verbeteren. Onder de uitbreiding blijft ruimte over die als carport fungeert en toegang geeft tot de bestaande garage in het souterrain. De bestaande kelderwand is doorgetrokken en als luchtboog doorgezet, zowel als bindend en scheidend element tussen bestaand woonhuis en uitbreiding. Deze luchtboog heeft als basis een IPE 400 profiel van ruim 15 m lang, die is opgelegd op een uitspringend deel van de bestaande achterwand. Met HEA 140 profielen steunt deze af op de bestaande keerwand. Om ook visueel van het staal te profiteren, is de constructie in het zicht gelaten. De woninguitbreiding staat op HEA 180 kolommen. Het terras (7x3 m) is net als de woningvloer in breedplaten uitgevoerd, om een eventuele vergroting van de woonkamer in de toekomst mogelijk te maken. De maar liefst 7 m brede trap is in staal uitgevoerd en opgelegd met hardhouten, geprofileerde tredes. Voor de glazen gevel is een nieuw elektrisch bedienbaar lamellenraamsysteem uit Zwitserland door Licotec in Duiven geleverd. Constructeur van het project was Vermeij uit Uden.

Nieuw dak op Ahoy
Naar ontwerp van Zwarts & Jansma Architecten wordt het sportpaleis en evenementencomplex Ahoy grondig vernieuwd. Zo krijgt de grootste zaal een geheel nieuw en verhoogd dak en een verplaatste kopgevel, waardoor de capaciteit voor het aantal toeschouwers van 10.000 naar maximaal 15.000 toeneemt. Tijdens de plaatsing van het dak blijft het complex in gebruik. Het nieuwe stalen dak komt daarom over het bestaande dak heen te staan, dat zelf op een tijdelijke ondersteuning van vijzels is gezet en later met spindels aan het nieuwe dak wordt gehangen. Voor de dubbele belasting van 2 daken zijn de steunpunten verzwaard. Zo kan het complex in juli tijdens het North Sea Jazz Festival en de start van de Tour de France in gebruik blijven. Pas daarna zal aannemer BAM Utiliteitsbouw het oude dak onder het nieuwe dak uit slopen. De nieuwe spectaculaire dakconstructie bestaat uit zeven dubbele stalen spanten van 6 m breed, 8 m hoog en 80 m lang. Voor het 9700 m2 grote dak monteerde Prince Cladding Benelux 2800 prefab akoestische dakelementen van 6 m lang op de stalen spanten. Aan het dak worden hoge eisen gesteld aan warmte- en geluidsisolatie en aan de akoestische waarden in het gebouw in verband met het gebruik van de ruimte als concertzaal. De opening van het gerenoveerde sportpaleis is gepland in januari 2011. De staalconstructie is geleverd en gemonteerd door Iemants.

Agenda

Archiprix 2010 26 juni 2010, Centrum voor Levenswetenschappen RUG, Groningen

  • uitreiking van de prijs voor de beste Nederlandse afstudeerplannen in architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur. Met vooraf plantoelichtingen en rondleidingen door Centrum voor Levenswetenschappen (Rudy Uytenhaak Architectenbureau), Bernoulliborg (DeZwarteHond), het Tentamengebouw (Onix) en andere gebouwen op de Zernike-campus.
  • info

Dag van de Architectuur 26 en 27 juni 2010, diverse locaties in Nederland

  • evenement van de BNA om het publiek te betrekken bij het werk van architecten. Dit jaar luidt het thema: 'Architectuur & hergebruik'.
  • info

The Bright World of Metals 28 juni–2 juli 2010, Messe Düsseldorf

  • internationale vakbeurs over technologie, producten en toepassingen van metalen.
  • info

Duurzaam vastgoed 30 juni 2010, Hotel Conferentiecentrum Zonheuvel, Doorn

  • jaarcongres van het Nederlands Vastgoed Instituut over de betekenis van het duurzaam inkoopbeleid van de overheid. Met plenaire lezingen door onder meer Piet Oskam (Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom) en architect Paul de Ruiter en 12 parallelsessies.
  • info en aanmelden

Prix de Rome.NL 2010 Architectuur tot 3 juli 2010, Arcam, Amsterdam

  • tentoonstelling van de ontwerpen van de genomineerde architectenkoppels Jeroen Spee & Jeroen Steenvoorden, Thijs van Bijsterveldt & Oana Rades, en Johan Selbing & Anouk Vogel en de winnende architect Olv Klijn.
  • info

Architectuur voor Politiek tot 6 juli 2010, Haagse Tribune, Den Haag

  • expositie van 13 mobiele paviljoens voor politieke partijen, ontworpen door studenten Bouwkunde TU Delft

Summer Academy Sustainable Building 6–16 augustus 2010, Almere

  • Gezamenlijk evenement van TU Delft, ETH Zürich, TU Graz en Universiteit van Stuttgart voor maximaal 50 jonge professionals en studenten bouwkunde, stedenbouw, civiele- of milieutechniek. Met excursies, workshops en lezingen over onder meer methoden voor duurzame ontwikkeling, levenscycluskosten en toepassing van dubo-instrumenten.
  • info en aanmelden

Nooit gebouwd Rotterdam tot 22 augustus 2010, Historisch Museum Rotterdam

  • expositie van nooit uitgevoerde stedenbouwkundige plannen en architectonische ontwerpen voor de Maasstad.
  • info

Alles of niets tot 29 augustus 2010, Kröller-Müller, Otterloo

  • overzichtstentoonstelling van het beperkte, maar eigenzinnige oeuvre van architect en De Stijl-lid, Robert van 't Hoff (1887–1979).
  • info

Joost Swarte bouwt tot 31 augustus 2010, ABC, Haarlem

  • expositie van het architectonisch werk van de veelzijdige Haarlemse kunstenaar.
  • info

Kleur en energie in de architectuur 23 september 2010, Corus IJmuiden

  • Booosting-workshop over de mogelijkheden van energieopwekking via gebouwgevels en -daken en het Natural Colour System (NCS), een hulpmiddel bij de rationele keuze en samenstelling van kleuren.
  • info en aanmelden

Nationale Staalbouwdag 2010 14 oktober 2010, Gorinchem

  • vakbeurs met congres voor opdrachtgevers, ontwerpers en (staal)bouwers, met uitslag en uitreiking van de Nationale Staalprijs 2010.
  • info
Opgeven/afmelden

Reageren
Heeft u vragen of opmerkingen over de vermelde activiteiten? Mail uw reactie naar: architect@bouwenmetstaal.nl,
o.v.v. Architect+Staal juni 2010.

Colofon
Architect+Staal is een tweemaandelijkse uitgave voor architecten met informatie voor het ontwerpen met staal.
Uitgave: Bouwen met Staal, Zoetermeer, juni 2010
Samenstelling: Josine Crone (Crone Journalistiek & Bouwcommunicatie) en Arend Dolsma (Bouwen met Staal)
Productie: Bruikman Reclamestudio
 
Boerhaavelaan 40 • 2713 HX Zoetermeer • Postbus 190 • 2700 AD Zoetermeer • T +31(0)79 353 1277 • F +31(0)79 353 1278,
architect@bouwenmetstaal.nl • www.bouwenmetstaal.nl