Indien u deze nieuwsbrief niet goed kunt lezen, klik dan hier.
september 2011, nummer 20
VEELZIJDIGFLEXIBELDUURZAAM

Nationale Staalbouwdag 2011

De Nationale Staalbouwdag komt eraan! Op 6 oktober a.s. bent u welkom in de Evenementenhal Gorinchem. Tijdens het congres komen onderwerpen aan bod zoals duurzaamheid en BIM en worden diverse actuele bouwprojecten gepresenteerd. U komt van alles te weten over kantoorgebouw Le Carrefour in Leiden (VVKH), Stadskantoor Leyweg, Den Haag (Rudy Uytenhaak), Museum aan de Stroom, Antwerpen (Neutelings Riedijk) en het Stadskantoor Utrecht (Kraayvanger•Urbis; zie hiernaast). In het Staaltheater op de Expo vinden thematische sessies plaats van bureaus en bedrijven die zich inzetten voor verbeteringen en vernieuwing in de (inter)nationale ontwerppraktijk. De Nationale Staalbouwdag 2011 is compleet met de uitreiking van de StudentenStaalprijs 2011. U kunt de dag gratis bijwonen ná inschrijving op http://nationalestaalbouwdag.nl


Sprinklerinstallaties nu in
BrandInformatieSysteem
Boek van de maand Product: Staalframebouw

Referentiedetails Staal klaar voor Bouwbesluit 2012

Met het oog op de invoering van het Bouwbesluit 2012 zijn de Referentiedetails Utiliteitsbouw en Woningbouw Staal up-to-date gebracht. De aanpassingen betreffen onder meer de zwaardere eisen voor thermische isolatie. Bij de herzieningen zijn de bevindingen meegenomen van architecten, adviseurs, aannemers, leveranciers en producenten, verenigd in marktteams van Bouwen met Staal en een SBR-begeleidingscommissie. De referentiedetails bieden praktische, uitgewerkte oplossingen voor het aansluiten van gevels op een stalen draagconstructie. En dat wordt gewaardeerd: het aantal geregistreerde gebruikers nadert de 5000.

  • De referentiedetails zijn – na registratie – gratis te downloaden van www.bouwenmetstaal.nl. Op www.sbr.nl zijn tegen betaling de tekeningen mét bouwfysische prestaties en ontwerp- en uitvoeringsaanbevelingen verkrijgbaar.
  • Foto: geveldetail Park- en Rijntorens, Arnhem (UN Studio).
Top

Sprinklerinstallaties nu in BrandInformatieSysteem

Het digitale BrandInformatieSysteem van Bouwen met Staal is uitgebreid met een handige info-module over de toepassing van sprinklerinstallaties in gebouwen. Deze module biedt ontwerpers, adviseurs en medewerkers van Bouw- en Woningtoezicht praktische ondersteuning bij ontwerp, installatie, beheer en onderhoud van sprinklers. Naast de werking van sprinklers worden heldere handvatten geboden bij de keuze van sprinklertypen en –systemen, de installatietechniek en de certificering.

Top

Het grote landschapsboek

Het boek van de maand van ArchiNed is ‘Het grote landschapsboek’. Hierin beschrijft Willem van Toorn op bevlogen wijze het landschap en onze omgang daarmee. Kwaad maakt hij zich wanneer het cultuurlandschap schade wordt gedaan uit het belang van economische groei, het nieuwe terug-naar-de-natuur-denken of het ideaal van massarecreatie. Wie regisseert die veranderingen eigenlijk? Van Toorn’s heldere visie op het veranderende landschap en de bestuurders wordt opgesierd met stads- en landschapsfoto’s van Theo Baart. Tot en met 1 november 2011 kunt u ‘Het grote landschapsboek’ tegen 5 Euro korting aanschaffen: u betaalt 19,95 in plaats van 24,95.
  • Het grote landschapsboek, Willem van Toorn, ISBN 978 90 2143 8993, Nederlandstalig, gebonden, 224 pagina’s, Uitgeverij Querido.
  • Bestellen met korting: www.archined.nl
Top

Product: Staalframebouw

Staalframebouw is een constructiemethode met frames van koudgevormde C- en U-profielen. Met staalframebouw worden complete panelen voor wanden, gevels en daken geprefabriceerd en in het werk gemonteerd. Deze samengestelde panelen zijn het uitgangspunt bij staalframebouw, in tegenstelling tot de meer gangbare staalskeletbouw op basis van lijnvormige elementen (liggers en kolommen) van enkelvoudige warmgewalste profielen. De staalframebouwprofielen lijken op die van metal stud. Echter, metal stud-profielen hebben een wanddikte van zo’n 0,6 mm en geen dragende functie; een staalframebouwprofiel van 1 tot 5 mm dik heeft dat wél. Bovendien heeft staalframebouw door de twee- of driedimensionale structuren meer ruimtelijke en esthetische mogelijkheden.

Voordelen van staalframebouw zijn een gering eigen gewicht en een hoge bouwsnelheid. Belangrijke pluspunten ten opzichte van alternatieven zoals houtskeletbouw zijn de grotere maatvastheid en de mogelijkheden voor grotere (vrije) overspanningen. Een onderscheid met prefab beton is de kortere levertijd, omdat er niet met mallen wordt gewerkt. Staalframebouw leent zich voor nieuwbouw van complete woningen of bedrijfspanden, maar ook voor bijvoorbeeld optoppen, invoegen of aanhangen bij renovaties én voor droge gevelbouw met baksteen.

De Trompet Villa De Trompet in Almere is een bijzondere staalframebouw-woning voor de trompettist Jean-Pierre Biemond. Architect Gert-Jan de Jong van Arc2 architecten stemde de vormgeving af op diens persoonlijke wensen met een ruimte voor concerten. De golvende dakvorm volgt de hoogteverschillen in de plattegrond. Bij meer traditionele bouwmethoden zouden de kosten voor de woning aanzienlijk hoger zijn dan het budget. Het lukte Johan van der Wiel van Bouwjehuis BV om met staalframebouw binnen de begroting te blijven, met Ge-WoonGoed uit Emmen als leverancier van de elementen. In de frames van de wanden is vlaswol aangebracht. Op de constructieve OSB-beplating aan de buitenzijde van de frames zit een tweede isolatielaag van houtvezelplaten (Pavatherm-Plus) die de staalprofielen thermisch volledig afschermt. Deze isolatiematerialen – met vochtabsorberend en -regulerend vermogen – zorgen voor ‘ademende’, dampopen gevels. Hierdoor zijn, zeker in combinatie met een zelfregulerend afzuigsysteem, ongezonde geuren en gassen zoals CO2 gemakkelijker buitenshuis te houden.

Voor een maximale natuurlijke ventilatie zijn open naden van 8 mm aangehouden tussen de waxed wood-latten van de gevelbekleding. Op de staalframebouwwanden liggen de staalframebouwverdiepingvloeren, aan beide zijden voorzien van OSB-plaat voor overspanningen van 6 m. De gebogen vorm van de dakrand was in staalframebouw eenvoudig uit te voeren. Het gebogen dak zelf is gemaakt van stalen dakplaten. De totale woningbouw nam slechts 3 maanden in beslag.

Frivole bakstenen gevels In Amsterdam Noord zijn wonen, winkelen en parkeren samengebracht in één groot gebouw naar ontwerp van Heren 5 Architecten. In de middenschijven van het ‘Can’-gebouw bezitten de parkeerdecks frivole gevels van verticale, onder een hoek geplaatste strengpersstenen in open bevestigingsconstructies van staalframebouw. Met hun sleuven passen de stenen precies in de dunne staalprofielen. De profielen zorgen voor borging in verticale zin. Een eenvoudig koppelprofiel en kit houden de stenen in horizontale richting op hun plaats. De bevestigingsframes zijn 3 m hoog en 2 m breed. Het oppervlak is voor 40% open, waardoor voldoende ventilatielucht en daglicht kan toetreden en het gebouw 's nachts kan veranderen in een fonkelende toverlantaarn. Verantwoordelijk voor de ontwikkeling, fabricage en montage van het gevelsysteem is Leebo Dak- en Geveltechniek uit Drunen.

De Geode Wooncomplex De Geode in Zevenhuizen biedt plaats aan 22 bewoners met een zware verstandelijke handicap. De Geode is een gemeenschappelijk initiatief van ouders en stichting De Passerel en is in opdracht van corporatie Woonmensen gebouwd. Architect Lars Courage heeft in het ontwerp veel aandacht besteed aan de bijzondere doelgroep. Zo is de indeling eenvoudig te wijzigen en de grote ramen zorgen voor een plezierige daglichttoetreding en uitzicht. Hoewel een stalen bouwconcept in de zorgsector niet vaak wordt toegepast, bleek het voor dit project ideaal.

Het casco bestaat uit modules van 9,5 m lang en 4,5 m breed, samengesteld uit ribben (liggers en kolommen) van 140 mm dun staal. Deze modules zijn eenvoudig te koppelen en te stapelen. Hierdoor wordt de bouwtijd verkort en zijn veranderingen ook nog tijdens de uitvoering mogelijk. De staalframebouwwanden tussen de liggers zijn niet-dragend, waardoor de inpandige flexibiliteit gegarandeerd is. Ook de gevel, afgewerkt met trapeziumvormige staalplaat, is op een staalframebouwconstructie gemonteerd. De ouders zijn blij met De Geode: de plezierige sfeer in het gebouw maakt dat de kinderen zich beter ontwikkelen. Zij hebben het project De Geode genoemd, naar een steensoort die van buiten een wat donker en ruw uiterlijk heeft, maar van binnen schittert van de witte en paarse kristallen. De naam staat symbool voor hun kinderen én voor het gebouw. De staalframebouw komt op het conto van Star-Frame Solutions en Leebo.

Top

Stadskantoor boven station
Aan de westzijde van station Utrecht CS, naast de stationsentree aan het Jaarbeursplein komt het nieuwe Utrechtse stadskantoor. De locatie voor het ontwerp van Dirk Jan Postel (Kraaijvanger•Urbis) en Christian Müller is complex: half boven het station en de nieuwe openbaar-vervoerterminal. Daarom ‘zweeft’ de zuidelijke toren van de 92 m. hoge H-vorm op een gering aantal steunpunten boven de bestaande bebouwing. Een brede laag tussen de niveaus 6 en 12 koppelt de zuid- met de noordtoren. Beide hoogbouwdelen zijn bestemd voor kantoren, de lagere verdiepingen dienen publieke functies. De hoofddraagconstructie bestaat uit betonnen stabiliteitskernen met staalskeletten voor de verdiepingen. In de gevel zijn de stabiliteitsverbanden duidelijk afleesbaar. Gemeente Utrecht neemt het kantoor voor ten minste 25 jaar in gebruik, voor elf diensten die nu nog verdeeld over de stad zijn gehuisvest. Voor 3.000 medewerkers zijn zo’n 2.500 flexibele, persoonsongebonden werkplekken beschikbaar. De plaza’s voor ontmoeten, vergaderen en lunchen zijn te vinden op de extra hoge bouwlagen 6, 11 en 21. Het stadskantoor wordt uitgevoerd door Boele & van Eesteren en G&S Bouw, in opdracht van NS Poort. De oplevering staat gepland voor 2014. Het ontwerp draagt het BREEAM-NL-certificaat Good.


Cultureel centrum in stoomketelfabriek
De voormalige stoomketelfabriek van de Gebroeders Deprez in Tilburg is één van de iconen van het plaatselijke Spoorzonegebied en een enorme stimulans geweest voor de ontwikkeling van Tilburg als textielstad. De voorgevel, de sheddaken en de stalen draagconstructie geven het gebouw de typische fabrieksarchitectuur. Naar het plan van Monumentenfonds Brabant en architect André van Stigt is het gebouw nu gerestaureerd, als eerste onderdeel van het vernieuwingsproject Spoorzone. Het resultaat is een multifunctioneel onderkomen dat in elk geval enkele jaren dienst doet als Spoorzone-informatiecentrum. Maar ook enkele culturele instellingen met ondersteunende horeca krijgen een plek. Vooruitlopend op de verdere gebiedsontwikkeling – waaronder de revitalisatie van de monumentale NS-werkplaats – vinden op deze locatie activiteiten plaats om Spoorzone als nieuwe culturele bestemming op de kaart zetten. De gemeente Tilburg huurt het pand de komende 5 jaar van eigenaar TBV Wonen.


Duurzame innovaties
Het ontwerp van architectenbureau Cepezed voor het nieuwe R&D-centrum van Danone op het Utrecht Science Park is onderscheiden met het BREEAM-NL Excellent label voor duurzaamheid. Die waardering is gepast, want het ontwerp voorziet in een open, dynamische en inspirerende werkomgeving met een hoog comfort en een maximale flexibiliteit. Zo is het gebouw met beperkte inzet van bouwmaterialen zowel in- als extern uitbreidbaar en is de installatietechniek geheel afgestemd op de vrije indeelbaarheid van de vloeren. De laboratoria zijn bijvoorbeeld eenvoudig om te vormen tot kantoren. De positionering van de stijgpunten en faciliteiten biedt alle ruimte aan gedeeltelijke ontsluiting en daarmee aan meerdere gebruikers in één gebouw. Naast kantoren, laboratoria en een pilot plant omvat het gebouw een informatiecentrum, een conferentiezaal, opslagcapaciteit, een café en een restaurant. De vierhoekige plattegrond kent twee schuine zijden, waarin twee grote uitsparingen als atria fungeren. Geheel volgens Cepezed-traditie wordt het ontwerp uitgevoerd (ditmaal door BAM Utiliteitsbouw) met geprefabriceerde elementen, inclusief slanke stalen hoofddraagconstructie. Het innovatiecentrum is ontwikkeld door Danone in samenwerking met OVG Projectontwikkeling en bundelt straks de R&D-activiteiten die nu nog verspreid zijn over Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië.


Villa Horatius
In Rijnsweerd aan de oostkant van Utrecht heeft René Cevat een nieuwe villa gebouwd ter vervanging van oudbouw uit de jaren ‘60/’70. Geheel passend bij het orthogonale stratenpatroon met de kenmerkende rechthoekige bouwvolumes met platte daken ontwierp Architectuurbureau Sluijmer en van Leeuwen een tweelaagse woning met een staalskelet dat vrijwel overal in het zicht blijft. De constructie biedt de vrijheid om gevels, binnenwanden, maar ook vloervelden open of juist dicht te zetten, waardoor de ruimten als vanzelfsprekend in elkaar overvloeien. Keuken, sanitair en bergingen zijn opgenomen in een facilitaire zone. De buitengevels zijn volledig uitgevoerd in een zelfontwikkeld gevelsysteem, deels met een roestvaststalen beplating: minimalistisch, maar uitgekiend gedetailleerd en met een repeterende maatvoering. Eveneens van rvs zijn de opvallende, horizontale lamellen die op enkele plaatsen als zonwering voor de glaspanelen hangen. Het verwarmen van de woning gebeurt met aardwarmte, in combinatie met thermische activering van de betonvloeren. Op warme zomerdagen kan de installatie tevens in koeling voorzien.


Agenda

Nationale Staalbouwdag 6 oktober 2011, Evenementenhal Gorinchem

Excursie EYE Filminstituut 6 oktober 2011

  • BNA Kring Amsterdam-Kennemerland organiseert voor de aangeslotenen een bezoek aan het EYE Filminstituut in aanbouw aan het IJ in Amsterdam
  • www.bna.nl

Architectuur Film Festival Rotterdam
6–9 oktober 2011, LantarenVenster (Wilhelminapier)

  • Met de vertoning van de documentaires ‘Lost Town’ van Jörg Adolph uit 2009 en Eye Above Prague van Olga Spitova uit 2010
  • http://affr.nl

Architect+Staal-seminar BNA Regio Noord
12 oktober 2011, Groningen

  • Gratis seminar voor leden BNA Regio Noord over renovatieconcepten in staal en nieuwe vormgevingstechnieken voor metalen gevels en daken
  • www.bouwenmetstaal.nl

Architect+Staal-seminar BNA Regio Oost
20 oktober 2011

  • Gratis seminar voor leden BNA Regio Oost over vormgeving metalen gevels en daken en energiegebruik in lichte stalen gebouwen
  • www.bna.nl

Olifantenkooi: 5 scenario’s voor krimpgebieden 26 oktober 2011, Amsterdam

  • Presentatie, reflectie en discussie over (her)ontwikkelingsstrategieën en -concepten door jonge architecten en ontwikkelaars
  • www.arch-lokaal.nl

Energieneutrale utiliteitsbouw 16 november 2011, Rotterdam

  • Studiemiddag over energiezuinig ontwerpen van de buitenschil van o.m. kantoren en scholen met een staalskelet, aan de hand van de SBR-Referentiedetails Utiliteitsbouw Staal
  • www.bouwenmetstaal.nl

Bouwkunde Bedrijvendagen 22 en 23 november 2011, Vertigo Plaza TU Eindhoven

Creative Valley

Rietveldprijs 2011 27 november 2011, Utrecht

  • Uitreiking Rietveldprijs door burgemeester Aleid Wolfsen van Utrecht aan kantoorgebouw Creative Valley (Gent & Monk architecten)
  • www.rietveldprijs.nl

Stainless Steel World 2011 29 november–1 december 2011, MECC Maastricht

Geveltotaal 2012 25–27 januari 2011, Ahoy’ Rotterdam

  • 2e editie van de vakexpo over gevels, dit jaar in het teken van de schoonheid van Manhattan. Het Manhattan-stratenplan wordt nagebootst op de plattegrond van de beursvloer
  • www.gevel-online.nl
Opgeven/afmelden

Reageren
Heeft u vragen of opmerkingen over de vermelde activiteiten? Mail uw reactie naar: architect@bouwenmetstaal.nl,
o.v.v. Architect+Staal september 2011.

Colofon
Architect+Staal is een tweemaandelijkse uitgave voor architecten met informatie voor het ontwerpen met staal.
Uitgave: Bouwen met Staal, Zoetermeer, september 2011
Samenstelling: Josine Crone (Crone Journalistiek & Bouwcommunicatie) en Arend Dolsma (Bouwen met Staal)
Productie: Bruikman Reclamestudio
 
Boerhaavelaan 40
2713 HX ZoetermeerPostbus 190 • 2700 AD ZoetermeerT +31(0)79 353 1277F +31(0)79 353 1278,
architect@bouwenmetstaal.nl www.bouwenmetstaal.nl