Indien u deze nieuwsbrief niet goed kunt lezen, klik dan hier.
oktober 2013, nummer 27
VEELZIJDIGFLEXIBELDUURZAAM

Infoversum op Architectenseminar

De jaarlijkse Nationale Staalbouwdag komt eraan. Op donderdag 10 oktober a.s. vindt het evenement plaats in Hangaar 2 in Katwijk aan Zee. Naast het plenaire congres en de vakbeurs is er wederom een speciaal seminar voor architecten. Jack van der Palen, architect/directeur Archiview, biedt u een kijkje achter de schermen van het Infoversum Groningen (zie de projectbeschrijving hiernaast). Op het seminarprogramma staan verder lezingen over luchtdicht bouwen, roestvast staal in de architectuur, energie-efficiency, duurzaam bouwen met hout en staal en zonnecollectoren in staal. Deelnemende architecten kunnen hun uren schrijven als WAT-uren (permanente beroepseducatie volgens de Wet op de Architectentitel).

Buitenlands nieuws Product: hallen op afroep

BUITENLANDS NIEUWS:

Rasp in staal

The Cheesgrater (kaasrasp) is de koosnaam voor het Londense Leadenhall Building. Deze 225 m hoge, wigvormige wolkenkrabber – een ontwerp van Richard Rogers – staat in de City in de nabijheid van andere architectonische hoogstandjes zoals Lloyd’s of London (ook van Rogers) en Swiss RE (The Gerkin/de augurk, van Norman Foster). Om het zicht op St. Paul’s Cathedral vanuit Fleetstreet niet te belemmeren, heeft de toren aan één zijde een hellende gevel gekregen.

Leadenhall Building telt 42 lagen met in totaal 56.000 m2 vloeroppervlak. Op de onderste lagen huist de ‘Galleria’: een open, 30 m hoog atrium dat toegankelijk is voor het publiek. Ook de kantoorvloeren daarboven zijn open en vrij indeelbaar. Het kolommengrid meet 16x10,5 m., waardoor zelfs op de grootste vloeren toch maar zes kolommen staan. Voor de stabiliteit koos constructeur Arup voor een expressieve megastructuur buiten de gevels, aangevuld met gebouwhoge K-frames op de hoeken van de noordzijde. Aan deze kant zitten de glazen liften, trappen en sanitaire voorzieningen in een aparte (stalen) kern.

De megastructuur aan de buitenzijde bestaat uit acht delen van elk 28 m. ofwel 7 verdiepingen hoog. Een van de grootste uitdagingen bij de constructieve uitwerking was de vormgeving van de knopen. Bij deze knopen komen steeds vier diagonale kolommen en twee liggers bijeen onder verschillende hoeken en met verschillende belastingen. Om de aansluitingen zoveel mogelijk te standaardiseren, zijn de knopen geprefabriceerd in elementen van 6 bij 3 m. en op locatie vastgebout.

De volledig glazen gevel is een dubbele huidfaçade, met een buitenhuid van enkel glas en een binnengevel van isolatieglas. De geventileerde spouw biedt loopruimte voor gevelonderhoud. De façade hangt aan een gevelconstructie van stalen diagonalen, gekoppeld aan de vloerbalken. Leadenhall Building wordt naar verwachting in 2014 opgeleverd. Dan is weer een markante verschijning toegevoegd aan de toch al bezienswaardige hoogbouw in de Londense binnenstad.

Top

Product: hallen op afroep

Voor veel ondernemers is het ideaal om hun bedrijfshuisvesting ‘op afroep’ te bestellen. Nu bestaat het turn-key leveren van complete hallen al langer, maar in de huidige ‘crisisjaren’, waarin elk Euro telt, volgen de ontwikkelingen in kant-en-klare hallen elkaar snel op. Met maatwerk weten de aanbieders steeds beter in te spelen op de individuele behoeften en wensen van de klant. Met ICT-applicaties zijn eigen specificaties te maken, die zich direct vertalen in een halontwerp en een prijs. En dankzij voortdurende innovaties in modulair bouwen, behoren nu ook tijdelijke overkappingen voor bijvoorbeeld festivals of sportevenementen tot het assortiment. Een greep uit een veelzijdig aanbod.

  • Foto: Remco Ruimtebouw.

Tijdelijke Tensairity Voor een paardenevenement in Gelderland heeft Buitink Technology samen met ABT en TenTech een modulaire en demontabele overkapping ontworpen, gebaseerd op het Tensairity-principe van luchtgedragen buizen waarop membranen zijn gespannen. Het ontwerp van deze overkapping telt acht tensairity-beams: gebogen spanten die in dwarsrichting zo’n 30 m overspannen. De totale lengte van de overkapping is 60 m.

Elk boogspant bestaat uit een spindelvormig opblaaselement met aan de buitenzijde drie aluminium elementen die de normaalkrachten uit de boogwerking opnemen. Het spant steunt deze drukelementen tegen knik. Voor de zijdelingse stabiliteit zorgen de membranen en de veiligheidskabels die tussen de bogen zijn gespannen. De overkapping wordt opgebouwd uit losse, koppelbare elementen en is eenvoudig uit te bouwen per vak van 10 of 15 m. tussen de bogen. Dat maakt het concept eveneens geschikt voor ander gebruik, zoals een festivaltent of overdekte sportinstuif.

Flexibele foliehallen Het Oostenrijkse Modular, in ons land vertegenwoordigd door Simmer Agri uit Marrum, ontwerpt en produceert verzinkt stalen hallen en foliehallen voor onder meer de industrie, handel, landbouw, sport en vrijetijdsbesteding. De hallen zijn modulair opgebouwd en daarmee zeer flexibel: in te krimpen, uit te breiden en zelfs te verplaatsen. Ze worden zónder fundering rechtstreeks op het asfalt, beton, grind of gras verankerd. De vrije overspanningen van de vakwerkconstructies variëren van 8 tot 80 m. De foliehallen zijn leverbaar met een zadeldak of in boogvorm. Bij het zadeldak is het dakfolie van PVC, bij de boogvariant van PE/PVC. In beide gevallen laat de dakbedekking veel licht toe tot de binnenruimte. De folies zijn in diverse kleuren beschikbaar. Bovendien is het PVC, bijvoorbeeld op de kopgevel of boven de entree, te bedrukken met een bedrijfslogo of slogan. Modular levert de hallen wind- en waterdicht en desgewenst met volledige ventilatie en ontluchting. Het voorafgaande proces – van ontwerp en technisch advies tot en met fabricage en montage – ligt bij Modular geheel in één hand.

De formule Modus Bouwconcepten levert stalen bedrijfshallen voor de meest uiteenlopende functies: werkplaats, opslag, sportvoorziening, showroom, winkel. Al deze functies hebben zo hun specifieke kenmerken. Daarom is de ‘Modus-formule’ geënt op bouwen met geprefabriceerde, modulaire elementen én een ruime inbreng van de opdrachtgever bij programmering en ontwerp. De klant kan kiezen uit een uitgebreide serie modellen óf het eigen bedrijfspand samenstellen met de online-halconfigurator. Naast een ontwerp geeft deze tool ook zicht op de benodigde investering. Een recent voorbeeld van de werking van de Modus-formule is het Ringer Sportplaza aan de Zeehavenlaan in Dordrecht. Voor deze sportschool van 2.400 m2 verzorgde Modus Bouwconcepten het gehele traject van planning, ontwerp en uitvoering, in nauwe samenwerking met de opdrachtgever en andere projectpartners. Het stalen gebouw bevat verschillende sportzalen, kleed- en doucheruimtes, multifunctionele ruimtes, de kantine, een nagelstudio, een kapsalon en de kinderopvang voor leden.

Voor al uw hallenbouw Met Hardeman uit Veenendaal kun je op alle manieren stalen hallen bouwen: in eigen beheer, in bouwteamverband, volgens cascobouw (Hardeman levert het gebouw, exclusief inbouw) óf turn-key (Hardeman levert de hal, al of niet in samenwerking met een aannemer, gebruiksklaar op). Aan de basis van elke bouwwijze staat het geprefabriceerde bouwsysteem, waarmee vergaande standaardisering en tegelijkertijd hoge kwaliteit van de detaillering haalbaar is. Ook ‘standaard’ aan een Hardeman-hal is de zeer hoge isolatiewaarde. De toepassing van PIR-isolatie verhoogt tevens de brandveiligheid. Ruim is het assortiment aan dakvormen, dak- en gevelafwerking, puien en deuren. Dat is bijvoorbeeld te zien aan het nieuwe, gezamenlijke onderkomen van een reclamebureau en beletteringsfirma (zie foto). Bij dit ‘twee-onder-een-kap’ bedrijfsgebouw zijn de strakke, geïsoleerde sandwichpanelen van de langsgevels gecombineerd met een terugliggende, maar opvallende entreepartij van warmtewerend glas.

Top

Monocoque-methode maakt Full Dome
Het Infoversum in het Ebbingekwartier in Groningen – een ontwerp van architectengroep Archiview – wordt een ‘full dome belevenis’. In het koepelvormige gebouw kunnen vanaf de zomer van 2014 films volledig in 3D worden vertoond. De filmzaal telt zo’n 265 zitplaatsen. Daarnaast biedt het theater een podium aan exposities, conferenties, horeca en dakterras. Het hart van het ontwerp is ‘het oog’: een 20 m hoge, metalen bol van driedimensionaal gebogen staalplaten, gelast op stalen ribben. Platen en ribben werken constructief samen waardoor een zelfdragende constructie ontstaat, als een scheepshuid. Inpandige kolommen of dragende wanden blijven achterwege. Dat brengt niet alleen ruime indelingsopties, maar ook besparingen op de fundering met zich mee. Rondom de bol loopt een schaalvormige ‘oogkas’ van weervaststalen plaat, eveneens gelast op stalen ribben. De schaalsegmenten zijn in de fabriek van Centraalstaal voorgemonteerd en in het werk aan elkaar gelast. Daarna is de 65 ton zware bol in één keer op de schaal gehesen. De binnenzijde van de koepel wordt afgewerkt met spuitisolatie en interieurbekleding. Zowel bol als schaal zijn resultaten van de monocoque-bouwmethode, waarbij complexe 3D-vormen mogelijk zijn. De vormen van Infoversum zijn volledig in BIM uitgewerkt. Constructeur Ingenieursbureau Wassenaar heeft de constructie berekend in Nupas, een 3D-modelleringsprogramma dat Centraalstaal zelf heeft ontwikkeld. De uitvoering van het Infoversum berust bij Rottinghuis’ Aannemingsbedrijf, Cig Centraal Staal en montagebedrijf Van Harten.


Uitgelezen
De Zwolse boekhandel Waanders heeft onlangs zijn intrek genomen in de 15e eeuwse Broerenkerk. Met deze nieuwe bestemming blijft het monument, al 20 jaar niet meer als kerk in gebruik, toegankelijk voor het publiek. Bk. architecten ontwikkelde het herbestemmingsconcept voor 700 m2 boekwinkel in combinatie met een grand café en terras. Het gebouw is met veel respect gerestaureerd. De terughoudende vormen en kleurstellingen doen volledig recht aan de oorspronkelijke, sacrale ruimten met hun rijk gedecoreerde plafonds. Het 60 m lange schip van de kerk is open gebleven door in de zijbeuk een slanke, drielaagse stalen inbouw te plaatsen. In het midden van deze inbouw voeren symmetrische trappen naar de verdiepingen, langs zwarte, houten boekenkasten die het staalskelet verhullen. Aan de gesloten wand tegenover de inbouw ligt een stalen gaanderij met extra laag voor de boekstellingen, als in een klassieke bibliotheek. Het grand café is gesitueerd in de koorruimte. De toiletten en ondersteunende voorzieningen zijn ondergebracht in aangebouwde huisjes van lichte staalconstructies. Hoe blaas je een voormalig kerkgebouw nieuw leven in? Neem eens een kijkje bij Waanders in de Broerenkerk!


Stoer in staal
Op de voormalige vliegbasis Soesterberg verrijst het Nationaal Militair Museum. In dit museum worden de collecties van het Militair Luchtvaart Museum in Soesterberg en het Legermuseum in Delft samengevoegd en tentoongesteld. Het ontwerp van Claus en Kaan Architecten heeft zijn ‘blikvangers’ in de hoge transparante puien en het sterk uitkragende, stalen dak dat is opgebouwd uit ruimtevakwerken. De autonome hoofdvorm doet denken aan de Neue National Galerie in Berlijn van Mies van der Rohe. Een verschil is wel, dat het nieuwe Militair Museum niet in de stad staat, maar op een 45 ha groot natuurterrein dat tevens ruimte biedt aan buitenexposities en evenementen. Enkele omliggende, bestaande gebouwen met historische waarde worden herbestemd. Eén daarvan gaat na uitbreiding fungeren als museumdepot. De nieuwbouw van het museum en de herbestemmingen maken deel uit van één DBFMO-project. De tender voor dit project werd uitgeschreven door de Rijksgebouwendienst in opdracht van het Ministerie van Defensie en gewonnen door een brede coalitie van Heijmans, Claus en Kaan Architecten, H+N+S Landschapsarchitecten, Kossmann.dejong, ABT, Deerns, Burgers Ergon, AAFM Facility Management en Vermaat Horeca Exploitatie Holding. Het complex wordt in het derde kwartaal van volgend jaar opgeleverd.


Agenda

Nationale Staalbouwdag 2013 10 oktober, Hangaar 2, Katwijk

Architectuur Filmfestival Rotterdam 10–13 oktober 2013, LantarenVenster, Rotterdam

  • drie dagen lang films over architectuur, stedenbouw, landschap en verwante vak- en aandachtsgebieden.
  • http://affr.nl

Dag van de Architectuur Vlaanderen 13 oktober 2013, diverse locaties

Dutch Design Week 19–27 oktober 2013, Eindhoven

  • de jaarlijkse week van het ontwerp, met dit jaar aandacht voor o.m. 3D-printen, Wiel Arets Architects, leegstand en herbestemming, en de Dirk Roosenburgprijs 2013.
  • www.ddw.nl

De uitgestelde ontmoeting –27 oktober 2013, ABC, Haarlem

  • expositie met werk van architectuurfotografe Thea van den Heuvel
  • www.architectuurhaarlem.nl
  • foto: Politieacademie, Apeldoorn (Atelier PRO/Leon Thier).

Techniek als inspiratie –3 november 2013, ABC Haarlem

  • tentoonstelling van 18 maquettes van architect René van Zuuk, van projecten als Ajax-sportcomplex De Toekomst, Architectuurcentrum Arcam en expopaviljoen De Verbeelding (Zeewolde).
  • www.architectuurhaarlem.nl
  • www.renevanzuuk.nl

Hallenbouw volgens het nieuwe Bouwbesluit 4 november 2013, Utrecht

  • cursusmiddag van SBR en Bouwen met Staal over het ontwerpen en bouwen van (stalen) hallen, conform de nieuwe voorschriften voor thermische isolatie en brandcompartimentering.
  • www.bouwenmetstaal.nl

Brand; een integrale aanpak! 21 en 22 november 2013, Delft

  • praktijkcursus voor architecten, constructeurs en adviseurs over brand als onlosmakelijk onderdeel van het ontwerpproces. Aan bod komen onder meer: materiaalgedrag bij brand, brandwerendheidseisen, brandveilige oplossingen, de methode beheersbaarheid van brand en het natuurlijk-brandconcept.
  • http://pao-tudelft.nl

Staalbouwdag 2013 27 november, Chambre de Commerce, Luxemburg Kirchberg

  • de staalbouwdag voor België en Luxemburg. Op het programma staan lezingen, een bedrijvenexpo en de Staalbouwwedstrijd.
  • www.infosteel.be

Booosting 25! Bouwinnovatie maakt de toekomst 11 december 2013, Beurs van Berlage, Amsterdam

  • viering van een kwart eeuw stichting Booosting, met presentatie van het jubileumboek ‘De Bouw in Nederland 2040’.
  • www.booosting.nl
Opgeven/afmelden

Reageren
Heeft u vragen of opmerkingen over de vermelde activiteiten? Mail uw reactie naar: architect@bouwenmetstaal.nl,
o.v.v. Architect+Staal oktober 2013.

Colofon
Architect+Staal is een tweemaandelijkse uitgave voor architecten met informatie voor het ontwerpen met staal.
Uitgave: Bouwen met Staal, Zoetermeer, oktober 2013
Samenstelling: Josine Crone (Crone Journalistiek & Bouwcommunicatie) en Arend Dolsma (Bouwen met Staal)
Productie: Bruikman Reclamestudio
 
Boerhaavelaan 40
2713 HX ZoetermeerPostbus 190 • 2700 AD ZoetermeerT +31(0)79 353 1277F +31(0)79 353 1278,
architect@bouwenmetstaal.nl www.bouwenmetstaal.nl